8. Trạng Cúng Khẩm Tháng II
(Thiết Cúng Lục Cung Kỳ An)
Nguyên văn:
設供六宮祈安 爲狀仰事。茲據
越南國...省...縣(郡)...社...村、家居奉
佛聖上香獻供進禮換數童子保命祈安延齡事。今信主...等、須憑進禮之儀、乞保平安之福、捐取本月吉日、謹以香花齋盤清酌庶品之儀、右狀奉上。
三界六宮八部聖母皇后仙娘炤鑒。
第一天台主仙。
第二天帝主仙。
第三天位主仙。
今年所屬花婆聖母水族仙人。
十二花婆、十二花枝四季彈娘公主。
保生聖女護童娘君。
五方掌限五路童女娘君。侍從仙女、一切威靈、同垂炤鑒、共保平安。
伏願、聖母矜怜、仙宮降格、俾童子身躬壯健、益加飲食之美甘、護孩兒疾病消除、永息悲啼之驚懼。仰賴聖慈列位扶持之大力也。謹狀。
歲次...年...月...日時 。仰狀
Phiên âm:
Thiết Cúng Lục Cung Kỳ An Vị trạng ngưỡng sự.
Tư cứ: Việt Nam Quốc ... Tỉnh, … Huyện (Quận), … Xã, … Thôn, gia cư phụng Phật Thánh thượng hương hiến cúng tấn lễ hoán số Lục Cung bảo đồng kỳ an sự. Kim tín chủ ... đẳng, tu bằng tiến lễ chi nghi, khất bảo bình an chi phước; quyên thủ bổn nguyệt cát nhật, cẩn dĩ hương hoa trai bàn thanh chước thứ phẩm chi nghi, hữu trạng phụng thượng.
Tam Giới Lục Cung Bát Bộ Thánh Mẫu Hoàng Hậu Tiên Nương chiếu giám.
Đệ Nhất Thiên Thai Chúa Tiên.1
Đệ Nhị Thiên Đế Chúa Tiên.
Đệ Tam Thiên Vị Chúa Tiên.
Kim Niên Sở Thuộc Hoa Bà Thánh Mẫu Thủy Tộc Tiên Nhân.
Thập Nhị Hoa Bà.2
Thập Nhị Hoa Chi Tứ Quý Đàn Nương Công Chúa.
Bảo Sanh Thánh Nữ Hộ Đồng Nương Quân.
Ngũ Phương Chưởng Hạn Ngũ Lộ Đồng Nữ Nương Quân, thị tùng tiên nữ, nhất thiết uy linh, đồng thùy chiếu giám, cộng bảo bình an.
Phục nguyện: Thánh Mẫu căng linh, tiên cung giáng cách; tỷ đồng tử thân cung tráng kiện, ích gia ẩm thực chi mỹ cam; hộ hài nhi tật bệnh tiêu trừ, vĩnh tức bi đề chi kinh cụ. Ngưỡng lại Thánh từ liệt vị phò trì chi đại lực dã. Cẩn trạng.
Tuế thứ ... niên ... nguyệt ... nhật thời. Ngưỡng trạng.
Dịch nghĩa:
Thiết Cúng Khẩm Tháng Cầu An Vì trạng kính dâng
Nay căn cứ: Việc gia đình hiện ở tại Thôn ..., Xã …, Huyện (Quận) …, Tỉnh …, nước Việt Nam, lập đàn thờ Phật Thánh dâng hương hiến cúng dâng lễ đổi số Lục Cung bảo hộ trẻ nhỏ cầu an. Nay tín chủ ..., nương vào dâng cúng lễ nghi, xin giúp bình an phước đức; chọn nhằm tháng này ngày tốt, kính lấy hương hoa cỗ chay rượu trong vật phẩm lễ nghi, trạng này kính dâng:
Thánh Mẫu Hoàng Hậu Tiên Nương Ba Cõi Sáu Cung Tám Bộ soi xét.
Thứ Nhất Thiên Thai Chúa Tiên.
Thứ Hai Thiên Đế Chúa Tiên.
Thứ Ba Thiên Vị Chúa Tiên.
Năm Nay Vốn Thuộc Hoa Bà Thánh Mẫu Thủy Tộc Tiên Nhân.
Mười Hai Bà Mụ.
Mười Hai Cành Hoa Bốn Mùa Đàn Nương Công Chúa.
Bảo Sanh Thánh Nữ Hộ Đồng Nương Quân.
Ngũ Phương Chưởng Hạn Ngũ Lộ Đồng Nữ Nương Quân, tiên nữ theo hầu, hết thảy oai linh, cùng thương soi xét, cộng giúp bình an.
Cúi mong: Thánh mẫu xót thương, tiên cung soi xét; ban đồng tử thân thể tráng kiện, lại thêm ăn uống ấy ngọt ngon; giúp hài nhi tật bệnh tiêu trừ, mãi dứt khóc đêm ấy sợ hãi. Ngưỡng trông Thánh từ các vị chở che với năng lực lớn. Kính trạng.
Lúc ... ngày ... tháng ... năm ... Kính trạng.
Chú thích:
- Ba vị Thiên Thai Chúa Tiên (天台主仙), hay Vân Tiêu (雲霄), còn gọi là Triệu Vân Tiêu Thiên Thai Thánh Mẫu (趙雲霄天台聖母); Thiên Đế Chúa Tiên (天帝主仙), hay Bích Tiêu (碧霄), còn gọi là Bích Vân Tiêu Thiên Đế Thánh Mẫu (碧雲霄天帝聖母) và Thiên Vị Chúa Tiên (天位主仙), hay Quỳnh Tiêu (瓊霄), còn gọi làQuỳnh Vân Tiêu Thiên Vị Thánh Mẫu (瓊雲霄天位聖母), đều là đệ tử của Quy Linh Thánh Mẫu (龜齡聖母), nắm giữ Hỗn Nguyên Kim Đẩu (混元金斗). Ba bà nầy được gọi chung là Tam Cô, hay Chú Sanh Nương Nương (注生娘娘), được phong thần và chăm lo việc nặn tạo bào thai. Dân gian Việt Nam gọi ba vị này là Bà Chúa Sanh Thai hay Sanh Thai Nương Nương (生胎娘娘).
- Thập Nhị Hoa Bà (十二花婆): còn gọi là Thập Nhị Bà Thư (十二婆姐) hay Thập Nhị Bảo Mẫu (十二保母), dịch nghĩa là 12 Bà Mụ. Tượng mỗi bà Mụ được thể hiện ở mỗi dáng điệu, tư thế cũng như tình cảm khác nhau như bà bồng, bà bế, bà ẵm, bà cõng, bà địu, v.v. Còn các ấu nhi thì đứa nằm ngửa, đứa nằm nghiêng, đứa bú, đứa ngồi được ẵm trên tay bà Mụ, miệng ngậm vú với bầu sữa căng tròn. Sự tích 12 Bà Mụ có đề cập trong sách Lược Khảo Về Thần Thoại Việt Nam (Ban Nghiên cứu Văn Sử Ðịa, Hà Nội, xuất bản năm 1956) của Nguyễn Đổng Chi như sau: “Sự tích của 12 vị nữ thần này hiện nay chúng ta chỉ còn biết một cách lờ mờ. Có thuyết nói đó là các thần giúp việc cho Ngọc Hoàng từ lúc ông ta có ý định sáng tạo ra loài người. Nhưng cũng có thuyết lại cho đó là những thần được Ngọc Hoàng giao phó trách nhiệm sau khi ông đã sáng tạo ra đủ số lượng người và vật ở hạ giới.” Tục thờ cúng 12 bà Mụ là tín ngưỡng người Việt tiếp thu từ Trung Hoa. Theo truyền thuyết, lệ tục này có từ lâu đời và đã từng được giải thích trong Phong Thần Diễn Nghĩa (封神演義). Truyện kể rằng Khương Tử Nha (姜子牙, hay Thái Công Vọng [太公望]) phụng chỉ Ngọc Đế phong cho ba vị tiên đảo là Vân Tiêu (雲霄), Quỳnh Tiêu (瓊霄) và Bích Tiêu (碧霄), đệ tử của Quy Linh Thánh Mẫu (龜齡聖母), nắm giữ Hỗn Nguyên Kim Đẩu (混元金斗). Ba bà này có trách nhiệm nặn tạo bào thai; cùng với 12 Bà Mụ khác chăm lo dạy cho đứa trẻ biết ăn, biết ngủ, biết khóc, biết cười, v.v. (Tham khảo http://thantienvietnam.com/khan-le/554-khoa-le-cung-mu-dao-giao-than-tien.html, https://vi.wikipedia.org/wiki/Bà_Mụ, https://vi.wikipedia.org/wiki/Cúng_Mụ) Tuy nhiên, Đài Loan lại có giải thích khác về 12 Bà Mụ này. Nguyên ngữ của từ này là Thập Nhị Bà Thư (十二婆姐). Các vị này là thuộc hạ của Lâm Thủy Phu Nhân (臨水夫人). Có 3 thuyết giải thích về xuất xứ của 12 Bà Mụ. (1) Thuyết thứ nhất. Theo Phúc Kiến Mân Bộ Biệt Ký (福建閩部別記), tương truyền trong khoảng thời gian niên hiệu Vĩnh Hòa (永和) nhà Hậu Đường thời Ngũ Đại, đương thời đất Mân (閩, Tỉnh Phúc Kiến ngày nay) con xà tinh gây loạn, thâm nhập vào vương cung, hóa thành Vương Hậu. Nhân đó, vua xứ Mân là Vương Diên Bân (王廷彬) mời Trần Tĩnh Cô (陳靖姑, tức Trần Thái Hậu [陳太后]) vào cung thu phục yêu quái. Bà giết chết Bạch Xà Tinh, đem lại yên bình cho cung nội. Sau đó, để cảm tạ Trần Tĩnh Cô, vua Mân bèn cấp cho bà 36 cung nữ hầu hạ làm đệ tử, tức là 36 Bà Mụ. (2) Thuyết thứ hai cho rằng Bạch Xà Tinh hóa thành Vương Hậu, đã nuốt chửng 36 cung nữ. Sau khi Trần Tĩnh Cô chém chết Bạch Xà Tinh, bèn phun nước pháp vào xương trắng của 36 cung nữ này, làm họ được sống lại; cho nên những cung nữ này được ban cho theo hầu hạ Trần Tĩnh Cô. (3) Thuyết thứ 3 giải thích rằng 36 Bà Mụ vốn là yêu nữ, được Trần Tĩnh Cô hàng phục, sau đó cải tà quy chánh, trở thành đệ tử của bà. Nói chung, dù gì đi nữa, 36 vị này cũng là môn đệ của Trần Tĩnh Cô, theo bà học pháp trợ giúp thu phục yêu quái, về sau được tôn xưng thành 36 Bà Thư, còn gọi là Bà Thần (婆神), Bà Cung (婆宮). Tại địa khu Đài Loan, vì chuyển âm phương ngôn nên có tên gọi là Bà Điểu (婆鳥), Điểu Mẫu (鳥母); chuyên môn cứu giúp sản phụ, giữ thai, sinh con an toàn. Mỗi năm vào ngày Rằm tháng Giêng, 36 Bà Mụ này chia thành 3 nhóm (tức 12 Bà Mụ), đi khắp dân gian, khuyên răn mọi người bỏ ác làm lành, được dân chúng mến mộ. Sau khi Trần Tĩnh Cô qua đời, bà được dân làng lập miếu thờ phụng, trở thành vị thần bảo hộ cho mẹ con, được tôn xưng là Lâm Thủy Phu Nhân, Chú Sanh Nương Nương, Thuận Thiên Thánh Mẫu (順天聖母), v.v. Cho đến nay, 36 Bà Mụ chỉ còn lại 12 Bà Mụ mà thôi. Về danh xưng của 12 Bà Mụ cũng có hai thuyết khác nhau: a. Theo thuyết cho rằng Trần Tĩnh Cô hàng phục 36 yêu nữ, 12 vị có tên gọi như sau, (1) Chú Sanh Bà Thư Trần Tứ Nương (註生婆姐陳四娘, Mụ bà Trần Tứ Nương coi việc sanh đẻ), (2) Chú Thai Bà Thư Cát Tứ Nương (註胎婆姐葛四娘, Mụ bà Cát Tứ Nương coi việc thai nghén), (3) Giám Sanh Bà Thư Nguyễn Tứ Nương (監生婆姐阮四娘, Mụ bà Nguyễn Tứ Nương chứng kiến và giám sát việc sinh đẻ), (4) Báo Tống Bà Thư Tăng Sanh Nương (報送婆姐曾生娘, Mụ bà Tăng Sanh Nương coi việc chăm sóc trẻ sơ sinh), (5) Thủ Thai Bà Thư Lâm Cửu Nương (守胎婆姐林九娘, Mụ bà Lâm Cửu Nương coi việc thụ thai), (6) Chuyển Sanh Bà Thư Lý Đại Nương (轉生婆姐李大娘, Mụ bà Lý Đại Nương coi việc chuyển dạ), (7) Hộ Sản Bà Thư Hứa Đại Nương (護產婆姐許大娘, Mụ bà Hứa Đại Nương coi việc khai hoa nở nhụy), (8) Chú Nam Nữ Bà Thư Lưu Thất Nương (註男女婆姐劉七娘, Mụ bà Lưu Thất Nương coi việc nặn hình hài nam, nữ cho đứa bé), (9) Tống Tử Bà Thư Mã Ngũ Nương (送子婆姐馬五娘, Mụ bà Mã Ngũ Nương coi việc ẵm bồng con trẻ), (10) An Thai Bà Thư Lâm Nhất Nương (安胎婆姐林一娘, Mụ bà Lâm Nhất Nương coi việc chăm sóc bào thai), (11) Dưỡng Sinh Bà Thư Cao Tứ Nương (養生婆姐高四娘, Mụ bà Cao Tứ Nương coi việc ở cữ), và (12) Bão Tử Bà Thư Trác Ngũ Nương (抱子婆姐卓五娘, Mụ bà Trác Ngũ Nương coi việc giữ trẻ). b. Theo thuyết cho rằng Trần Tĩnh Cô được ban tặng cho 36 cung nữ sau khi diệt trừ Bạch Xà Tinh, 12 vị có tên gọi như sau, (1) Đại Tổng Quản Trần Tĩnh Cô (大總管陳靖姑), (2) Nhất Cung Trần Đại Nương (一宮陳大娘), (3) Nhị Cung Hoàng Loan Nương (二宮黃鸞娘), (4) Tam Cung Phương Tứ Nương (三宮方四鋃), (5) Tứ Cung Liễu Đàn Nương (四宮柳蟬娘), (6) Ngũ Cung Lục Cửu Nương (五宮陸九娘), (7) Lục Cung Tống Ái Nương (六宮宋愛娘), (8) Thất Cung Lâm Châu Nương (七宮林珠娘), (9) Bát Cung Lý Chi Nương (八宮李枝娘), (10) Cửu Cung Dương Thụy Nương (九宮楊瑞娘), (11) Thập Cung Hà Oanh Nương (十宮何鶯姑), và (12) Thập Nhất Cung Thế Tiên Nương (十一宮藝仙娘). Các bà Mụ được thờ cúng tại một số đền chùa như Chùa Hóc Ông, Chùa Biên Hòa, Chùa Phước Tường Thủ Đức, Chùa Minh Hương Gia Thạnh Chợ Lớn, Chùa Thuận Thiên ở Thành Phố Thủ Dầu Một, Bình Dương, v.v. Riêng tại Điện Ngọc Hoàng ở Phường Đa Kao, Thành Phố Hồ Chí Minh, có tôn thờ 12 pho tượng các bà Mụ trong tư thế ngồi ngai, mỗi tượng có một kiểu ngồi độc đáo với các động tác chăm sóc trẻ như bồng trẻ, cầm bình sữa, bồng bé bú, tắm cho bé v.v. Do vì lễ cúng 12 Bà Mụ, nên con số 12 phải đúng với các loại phẩm vật như 12 đôi hài xanh giống hệt nhau và một đôi hài cũng màu xanh nhưng to hơn, 12 nén vàng xanh giống nhau và một nén vàng xanh to hơn, 12 bộ váy áo đẹp màu xanh giống hệt nhau và một bộ váy áo xanh cắt giống 12 bộ kia nhưng to hơn, 12 miếng trầu cánh phượng giống hệt nhau và một miếng trầu têm cánh phượng to hơn, 12 bộ đồ chơi gồm chén, đũa, thìa, chén, ly, con giống, xe cộ, nón, mũ, v.v., giống hệt nhau và một bộ giống như vậy nhưng to hơn (những đồ lễ này có thể bằng nhựa, bằng sành sứ); 12 con cua, 12 con ốc, 12 con tôm to nhỏ bằng nhau để sống, v.v.
Xin giới thiệu thêm Văn Khấn Mười Hai Bà Mụ
Địa chỉ: Việt Nam quốc …
Tín sĩ: …
Chí tâm phục mệnh lễ
Cửu Thiên Giám Sinh Đại Thần, Cửu Thiên Vệ Phòng Thánh Mẫu kết tú thành thai. Mười hai bà mụ, Tống Tử Nương Nương 12 cung giáng ngự bẩm lưỡng nghi chi tạo hóa đến ngày nay đã sinh nở. Tấu rằng:
Có đồ lễ gồm: Xôi, gà (hoặc chân giò, thịt lợn), cơm, canh, quả, cháo, kim ngân.
Nay là ngày……………
Năm nay sinh được như y…
Nhi dâng tiễn lễ đặt bày như y
Thỉnh mời Bà Chúa chứng chi
Mười hai Bà mụ, Chúa Bà chứng ngay
Bà thì nặn chân nặn tay
Bà thì nặn mặt nặn mày cho đủ con ngươi
Bà thì dạy nói dạy cười, dạy khéo dạy khôn
Mười hai Bà mụ chuyên môn
Nghe lời con thỉnh dáng đàn như y
Tuy rằng lễ bạc tâm thành
Nghe lời con thỉnh tang khinh chỗ chầy
Bà nào khôn khéo nhiều bề
Thì Bà dậy dỗ tiểu nhi vuông tròn
Dậy cho nó được son sơ
Bà nào tính nết thờ ơ
Bà ra quán chợ kinh đô chơi bời
Bao nhiêu cái ốm cái sài
Thì bà đổ hết ra ngoài đường đi
Đổ ra bãi cát bến sông
Phù hộ cho cái tiểu đồng khang khái bình an
Kính mời Mụ cả, Mụ hai, Mụ ba
Mười hai Bà mụ nết na dịu hiền
Mụ bốn ở đồng Lục Cung
Mười hai Bà mụ tâm đồng như nhau
Gian tà đánh đuổi cho mau
Phù hộ cho trẻ từ đầu đến chân
Phù hộ cho nó hay ăn hay chơi
Hay nói hay cười mới lỗi khang ninh
Dẹp cho nó được bình yên
Rồi ra mụ lại lên cung nhập tòa
Mụ trẻ cho đến mụ già
Ai thỉnh đến mụ, mụ hòa đến ngay
Cơm, canh, quả, cháo, quần áo mời bà
Ở trên trời mụ xuống ở người hướng quan
Phù hộ cho trẻ nó đến 13
Rồi ra mụ lại lên tòa nhập cung
Phù cho trẻ bản mệnh bình an, thần cung tráng kiệt, bách bạch điều hòa thân cung khang thái. Phàm. Nhân. Thánh. Chư hầu. Thiên tử. Quý tử một kiếp người phú quý vinh hoa. Sự sự thông.
(http://thantienvietnam.com/khan-le/554-khoa-le-cung-mu-dao-giao-than-tien.html)
